Unia Europejska tworzy centra deportacyjne poza swoimi granicami. Nowe przepisy pozwolą odsyłać migrantów do krajów trzecich, z którymi nie mają oni żadnych wcześniejszych powiązań.
Reforma ma rozwiązać problem niskiej skuteczności powrotów - według danych Eurostatu obecnie zaledwie 27% osób zobowiązanych do opuszczenia UE rzeczywiście wyjeżdża. Komisarz ds. migracji Magnus Brunner zapowiada koniec „migracyjnego tabu” i odzyskanie kontroli nad tym, kto przebywa na terytorium wspólnoty. Nowe rozporządzenie (Return Regulation) wprowadza pakiet surowych narzędzi egzekucyjnych: przeszukania mieszkań, długotrwałe areszty deportacyjne, zakazy wjazdu oraz kary finansowe dla osób odmawiających współpracy przy identyfikacji.
Kluczowym elementem mechanizmu są tzw. Return Hubs (ośrodki powrotów). W przeciwieństwie do dotychczasowych zasad, migrant będzie mógł trafić do kraju trzeciego, nawet jeśli nigdy w nim nie był, o ile UE lub konkretne państwo członkowskie podpisze z tym krajem stosowną umowę. Niemcy forsują koncepcję „regionalnych centrów”, które miałyby zapewniać bliskość kulturową z regionami pochodzenia, co ma ułatwić późniejszą readmisję. Na liście potencjalnych partnerów pojawiają się Uganda, Turcja oraz Uzbekistan, choć negocjacje z nimi są na wczesnym etapie po fiasku rozmów z Rwandą i Mali.
Centroprawicowa Europejska Partia Ludowa ogłosiła sukces negocjacyjny, argumentując, że prawo do pobytu musi być realnie egzekwowane. Z kolei organizacje społeczne i część lewicy ostrzegają przed ryzykiem naruszeń praw człowieka w ośrodkach poza bezpośrednią kontrolą unijnych sądów. Największą niewiadomą pozostaje gotowość państw spoza UE do pełnienia roli stałej „poczekalni” dla migrantów, których odesłanie do ojczyzny okaże się prawnie niemożliwe.
CYTAT: „Przez lata Europa wysyłała najgorszy możliwy sygnał: nawet jeśli nie miałeś prawa zostać, istniało duże prawdopodobieństwo, że nic ci się nie stanie. Ten czas się kończy” - Francois-Xavier Bellamy, europoseł EPL.
KONTEKST: Nowe przepisy uzupełniają szeroki pakt o migracji i azylu, którego pierwsze kluczowe elementy wchodzą w życie już 12 czerwca.